Tandplak en tandsteen
Tandplak en tandsteen worden vaak door elkaar gehaald, maar het zijn twee verschillende dingen. Tandplak is zacht en kunt u zelf wegpoetsen. Blijft tandplak te lang zitten, dan verhardt het tot tandsteen. Dat krijgt u er zelf niet meer af.
Wat is tandplak?
Tandplak is een dun, kleverig laagje op uw tanden en kiezen. Het bestaat uit bacteriën, eiwitten uit uw speeksel en resten van eten en drinken. Tandartsen noemen dat een biofilm.
Tandplak vormt zich continu, ook als u niets eet. Binnen enkele uren na het poetsen is er alweer een nieuw laagje. Daarom is dagelijks poetsen geen luxe maar noodzaak.
Hoe ziet tandplak eruit?
Tandplak is wit tot geelwit en valt nauwelijks op, juist omdat het bijna dezelfde kleur heeft als uw tanden. U voelt het meestal beter dan u het ziet: uw tanden voelen ruw of harig aan, vooral aan de achterkant en langs de tandvleesrand.
Wilt u weten waar u plak laat zitten, gebruik dan plakverklikkers. Dat zijn kauwtabletjes of een vloeistof die tandplak tijdelijk kleuren, vaak rood of blauw. Wat gekleurd blijft, heeft u gemist. Ze zijn te koop bij drogist en apotheek en zijn ook voor kinderen een handig hulpmiddel. De verkleuring verdwijnt vanzelf.
Van tandplak naar tandsteen: wat is het verschil?
Het zijn geen twee aandoeningen, maar twee stadia.
| Tandplak | Tandsteen | |
|---|---|---|
| Structuur | Zacht en kleverig | Hard en vastzittend |
| Kleur | Wit tot geelwit | Geel tot bruin |
| Zelf te verwijderen | Ja, met poetsen en ragers | Nee |
| Ontstaat in | Uren | Dagen tot weken |
Speeksel bevat mineralen, onder andere calcium. Blijft tandplak zitten, dan slaan die mineralen erin neer en verhardt de plak. Dat is tandsteen. Tandsteen heeft een ruw oppervlak, waardoor er weer sneller nieuwe tandplak aan blijft plakken. Zo houdt het zichzelf in stand.
Tandsteen zit meestal op de plekken waar speekselklieren uitmonden: aan de binnenkant van de ondervoortanden en aan de buitenkant van de bovenkiezen.
Waarom is tandplak een probleem?
De bacteriën in tandplak zetten suikers om in zuur. Dat zuur lost uw tandglazuur op, en zo ontstaan gaatjes. Daarnaast irriteert plak langs de tandvleesrand uw tandvlees.
Blijft dat doorgaan, dan kan het leiden tot:
- gaatjes, waarvoor een vulling nodig is
- ontstoken tandvlees, dat rood en gezwollen wordt en gaat bloeden bij het poetsen
- parodontitis, waarbij ook het bot rond uw tanden wordt aangetast
- slechte adem
Bloedend tandvlees is geen reden om zachter te gaan poetsen. Het is meestal juist een teken dat er plak blijft zitten.
Tandplak zelf verwijderen
Tandplak verwijdert u mechanisch. Wegspoelen met mondwater werkt niet.
- Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta
- Poets langs de tandvleesrand. Houd de borstel in een lichte hoek naar het tandvlees toe en poets met kleine bewegingen zonder veel druk
- Reinig dagelijks tussen uw tanden met ragers of floss. Uw tandenborstel komt daar niet. Ongeveer een derde van het tandoppervlak zit tussen de tanden
- Poets ook uw tong, daar hopen bacteriën zich op
- Spoel na het poetsen niet uw mond, maar spuug alleen uit. Dan blijft de fluoride langer werken
- Een elektrische tandenborstel verwijdert bij de meeste mensen meer plak dan een handborstel
Weet u niet zeker of uw poetstechniek klopt? Onze mondhygiënist neemt dat graag met u door.
Tandsteen verwijderen: waarom dat niet zelf kan
Tandsteen zit vast aan het tandoppervlak en is niet weg te poetsen, hoe hard u ook borstelt. Er is professioneel gereedschap voor nodig.
In drogisterijen en online worden tandsteenkrabbers verkocht. Wij raden die af. U kunt er uw glazuur en uw tandvlees mee beschadigen, en u ziet niet wat er onder de tandvleesrand gebeurt. Juist daar richt tandsteen de meeste schade aan. Bovendien laat u vrijwel altijd tandsteen achter op plekken die u niet ziet.
Bij ons wordt tandsteen verwijderd door de mondhygiënist of de preventieassistent. Zie mondhygiëne en preventie.
Tandsteen voorkomen
Tandsteen voorkomen komt neer op tandplak niet de kans geven te verharden:
- Poets consequent twee keer per dag en reinig dagelijks tussen uw tanden
- Besteed extra aandacht aan de binnenkant van uw ondervoortanden
- Beperk het aantal eet- en drinkmomenten
- Kom op periodieke controle, zodat tandsteen wordt verwijderd voordat het klachten geeft
Tandpasta met de vermelding anti-tandsteen kan helpen de vorming van nieuw tandsteen te vertragen. Tandsteen dat er al zit, verdwijnt er niet mee.
