Aften

Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes in de mond. Ze zijn wit of geelachtig met een rode rand eromheen en zitten meestal aan de binnenkant van uw wang of lip, in de mondbodem of langs de zijkant van uw tong. Ze zijn vervelend, maar bijna altijd onschuldig en niet besmettelijk. De meeste aften genezen binnen zeven tot veertien dagen vanzelf, zonder litteken.

Hoe herkent u een aft?

• Een rond of ovaal zweertje, meestal kleiner dan een halve centimeter
• Een wit of geel midden met een duidelijke rode rand
• Scherpe, brandende pijn, vooral bij zuur, zout of gekruid eten en bij het poetsen
• Vaak eerst een branderig of tintelend gevoel, een dag voordat het zweertje zichtbaar wordt
• Zit op beweeglijk slijmvlies: wang, lip, mondbodem of tongzijkant. Niet op het harde gehemelte of op het tandvlees dat strak om de tanden zit

Aft of koortslip?

Deze twee worden vaak verward, maar het is een belangrijk verschil, want een koortslip is wél besmettelijk.

Vuistregel: zit het plekje aan de binnenkant van uw mond op vochtig slijmvlies, dan is het vrijwel zeker een aft. Zit het op de droge buitenkant van uw lip, dan gaat het waarschijnlijk om een koortslip.

Bultjes achter op uw tong zijn meestal geen aft

Veel mensen schrikken als ze achter op hun tong een rij grotere bultjes ontdekken. In vrijwel alle gevallen zijn dat papillae vallatae: normale smaakpapillen die iedereen heeft. Ze staan in een V-vorm achter op de tong en horen daar gewoon te zitten. U ziet ze vaak pas als u er bewust naar zoekt.

Er is meestal ook geen reden tot zorg bij:

• kleine, gladde bultjes verspreid over de tong die niet pijnlijk zijn
• een tijdelijk gezwollen papil na iets te heets of te scherps

Wel laten bekijken: een bultje of plekje dat langer dan twee weken blijft zitten, een plek die groter wordt, hard aanvoelt, bloedt of niet pijnlijk is maar wel blijft. Blaasjes verspreid door de mond, zeker met koorts, horen bij uw huisarts thuis.

Hoe ontstaan aften?

De precieze oorzaak is niet bekend. Wel zijn er factoren die aften kunnen uitlokken:

• Een beschadiging van het slijmvlies: een tongbeet, een scherpe rand van een tand of vulling, een beugel of een kunstgebit dat niet goed past
• Stress en vermoeidheid
• Hormonale schommelingen
• Bepaalde voeding, zoals noten, tomaat, citrusvruchten, chocolade en sterk gekruid eten
• Een tekort aan ijzer, foliumzuur of vitamine B12
• Bepaalde medicijnen
• Soms een erfelijke aanleg: aften komen in families vaker voor

Wat helpt tegen aften?

Er bestaat geen middel dat een aft laat verdwijnen. Wat u wel kunt doen, is de pijn verzachten en het slijmvlies met rust laten terwijl het geneest.

• Beschermende gels of pasta’s uit de apotheek of drogist leggen een laagje over het zweertje, waardoor het minder schrijnt bij eten en drinken
• Middelen met een licht verdovend bestanddeel geven tijdelijk verlichting, bijvoorbeeld vlak voor het eten
• Spoelen met lauw zout water kan prettig aanvoelen
• Een antibacterieel mondspoelmiddel kan bijkomende ontsteking beperken
• Blijf poetsen, ook al is het gevoelig. Gebruik een zachte borstel en poets voorzichtig langs het zweertje

Vraag bij de apotheek welk middel in uw situatie geschikt is, zeker bij kinderen of als u andere medicijnen gebruikt.

Tandpasta zonder SLS: het proberen waard

Natriumlaurylsulfaat (SLS) is het schuimmiddel in veel tandpasta’s. Er wordt al lang gedacht dat het het mondslijmvlies gevoeliger maakt.

Het bewijs hiervoor is beperkt en niet eenduidig: sommige kleine onderzoeken zien minder en kortere aften bij tandpasta zonder SLS, andere vinden geen verband. Heeft u vaak terugkerende aften, dan kunt u het gerust een tijdje proberen. Nadelen zijn er niet, en tandpasta zonder SLS is bij de meeste drogisterijen te koop. Let er wel op dat er fluoride in zit.

Wat u beter kunt vermijden

• Zuur, zout en sterk gekruid eten zolang de aft er zit
• Harde, scherpe dingen zoals chips en stokbroodkorst
• Aan het zweertje zitten of eraan peuteren
• Sterk alcoholhoudend mondwater, dat brandt en uitdroogt

Wanneer maakt u een afspraak?

Neem contact met ons of met uw huisarts op als:

• de aft langer dan twee weken blijft bestaan
• de aft ongewoon groot is of extreem pijnlijk
• u steeds opnieuw aften krijgt
• u meerdere zweertjes tegelijk heeft, zeker met koorts of algemeen ziek zijn
• u ook klachten elders heeft, bijvoorbeeld aan darmen, huid of ogen

Een zweertje dat niet binnen twee weken geneest, moet altijd bekeken worden. Meestal is er niets ernstigs aan de hand, maar het is de moeite van het uitsluiten waard.

Wij kijken of er in uw mond een aanwijsbare oorzaak is, bijvoorbeeld een scherpe rand van een vulling, kies of prothese die het slijmvlies telkens beschadigt. Zo’n rand kunnen we bijslijpen of herstellen. Zie ook de periodieke controle.

Meer info